Evrensel Tasarım ve İlkeleri

Tasarımcılar olarak hayatın akışına yön verme ve insanların daha rahat edebilmesi için belli düşünceleri ve prensipleri özümsememiz lazım. Bu doğrultuda farklı akımlar, farklı düşünce biçimleri ortaya çıkarak bize ve hayatımıza kolaylık sağlamıştır. Bunlardan bence en önemli olanlardan biri de Evrensel Tasarım dediğimiz olgudur ki bu bizim HERKES İÇİN TASARIM düşüncemize en uygun olan mottolardan bir tanesidir.

Evrensel tasarımı kısa bir tanımlamayla herkes için iyi tasarım diyebiliriz. Bu Herkes dediğimiz gruplar kimler nedir dersek bunlar; Engelli, farklı yaş grubuna sahip insanlar ve farklı kültüre ve geçmişe sahip insanlar olarak diyebiliriz.

1989’da North Carolina State Üniversitesinden bir grup insan tasarım yaparken ve bu tasarımı mümkün olduğunca daha fazla insan kullanması adına 7 tane güzide ve işimize yarar ilke öne sürmüşler. Peki bu ilkelerimiz nelerdir?

1-) Eşitlikçi Kullanım(Equitable Use)

robson-square-pic-k

Bu ilkede  Kullanıcıların farklı yeteneklerde olması ve onlar için kullanışlı olması ve eşitlik içermesi gerekmektedir. Bu da bize farklı insanları düşünerek daha iyi ve daha fazla kullanım alanı olan bir tasarım ürünü sağlayabilir.

2-) Kullanımda Esneklik(Flexibility in Use)

pruners2

Ürünü tasarlarken kullanıcının farklı tercihlerde ve yetkinliklerde kullanılabilmesi sağlanmalıdır. Mesela bir makas aklımıza gelirse bu tasarımı hem sağ el hemde sol elli bir insanın kullanabilmesi için yapılarak kullanıcı profili genişletilebilir ve daha hızlı bir biçimde kullanılması sağlanabilir.

3-) Basit ve Sezgisel Kullanım(Simple and Intuitive Use)

principle-3

Kullanıcıların yeteneklerini, dil becerilerini ve tecrübelerine bakmaksızın insanları basitçe sezgileriyle anlayabilecekleri tasarım olması yönünde ki ilkedir.  Bu ilkede tasarımın gereksiz karmaşalara boğulmadan kullanıcının basitçe kullanmasına yönelik olmalıdır.

4-) Anlaşılabilir Bilgi(Perceptible Information)

principle-4a

Çevre koşullarına bakmaksızın tasarım çaba sarfedilmeden anlaşılabilir olması bu ilkenin olmazsa olmazlarındandır. Bunun yanında fazlalık yapmadan önemli olan bilgiyi vurgulayarak diğer çevresel etmenler ve bilgilerden kolayca ayırt edilmelidir. Ve ayrıca sunum çeşitliliğide önemlidir. Bilgi grafik,metin dokunma gibi değişik biçimlerde sunulmalıdır ve duyusal yeteneğe sahip insanların kavramasına kolaylık sağlamalıdır.

5-) Hata için Tolerans(Tolerance for Error)

toolTasarım yaparken olabilecek tehlikeli ve zarar verecek sonuçları düşünerek en aza indirme dediğimizde bu ilkemiz ön plana çıkmaktadır. Tasarımlar hatalara imkan vermeyen özellikler içermelidir veya bu tehlikeleri belli uyarılarla önlemelidir.

 6-) Düşük Fiziksel Güç Gereksinimi(Low Physical Effort)

screen-shot-2015-03-03-at-17-40-32

Tasarımlar minimum derecede ve insan doğasına kabul edilecek düzeyde güç harcayarak yapılmalıdır. Sürekli ve devam eden işlerden kaçınılmalıdır. Bu da insanların yorgunluğunu en aza indirmemize yardımcı olabilir.

7-)Yaklaşım ve Kullanım için Boyut ve Alan(Size and Space for Approach and Use)

principles_ud

Tasarım yaparken kullanıcıların vücut ölçütleri, duruşu veya hareketi hangi yöne olursa olsun ona uygun şekilde, herkesi ve hepsini kapsayacak şekilde olmalıdır.Mesela otururken yada ayakta dururken tasarım ürünleri bütün kullanıcıların ulaşabileceği nitelikte olup kolaylık sağlanmalı ve düşünülmelidir.

Bu ilkeleri uygulayarak engelsiz bir dünya ve herkes için tasarım yapmış oluruz. Biz Tasarımcıların en büyük görevi de bunları düşünerek tasarımımızda uygulamak olabilir. Ve böylece İnsanlar için daha güzel tasarımlar yapıp dünyamızı daha güzel ve yaşanılır kılabiliriz. Aşağıda da bütün prensipler için ekstra örnekler ve İngilizce açıklamalı grafiklere bakabilirsiniz.

Yazar

Tasarım Günlükleri Yazar, Yaşar Üniversitesi-Mimarlık

1 Comment

  • Ulaşılabilir ve fonksiyonel açıdan kolaylastirdiginiz her hayat, +1 bağımsız birey demek.
    Topluma açık alanlardaki yapılarınız kadar, kişiye özel çözümleriniz ile de harikalar yaratiyorsunuz. Multidisipliner yaklaşımı da öngörerek ilerlemek her zaman daha iyi sonuçlar doğuracaktır elbet.
    Engellilerle çalışan bir fizyoterapist olarak teşekkür ediyorum. Yüreğinize sağlık..

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir